Əmək qanunvericiliyində yeniliklər nələrdir?

Prezident İlham Əliyev əmək münasibətləri ilə bağlı qanunvericilikdə edilmiş dəyişiklikləri təsdiq edib. Əmək Məcəlləsi və digər bir sıra qanunlarda ümumilikdə 400-dən çox dəyişiklik edilib.

Bu dəyişikliklər Beynəlxalq Əmək Təşkilatının Konvensiyaları və beynəlxalq təcrübəyə uyğun olaraq əmək qanunvericiliyinin təkmilləşdirilməsi, işçi hüquqlarının daha etibarlı müdafiə mexanizminin, əmək münasibətlərində çevik və sosialyönlü hüquqi tənzimləmələrin tətbiqi, müasir tələblərə uyğun yeni anlayışların qanunvericiliyə gətirilməsi məqsədi daşıyır.

Əmək Məcəlləsindəki anlayışlar sırasına "Ailə vəzifələri olan işçi" anlayışı daxil edilib. Bu anlayış qulluğa və ya köməyə ehtiyacı olan ailə üzvünə qulluq, köməklik göstərilməsi ilə əlaqədar əmək fəaliyyətinə başlamaq, əmək funksiyasını yerinə yetirmək imkanları məhdud olan işçini nəzərdə tutur.

Ailə vəzifələri olan işçilərə əmək münasibətlərində güzəşt, imtiyaz və əlavə təminatların verilməsi ayrı-seçkilik hesab edilməyəcək. Növbəli iş vaxtı rejimi təşkil edilərkən və gecə növbəsinə işə təyin edilərkən də işçilərin xüsusi, o cümlədən ailə vəzifələrinin yerinə yetirilməsi ilə əlaqədar ehtiyacları nəzərə alınacaq.

Yeni dəyişikliklərdən biri işçilər tərəfindən əmək funksiyasının elektron, proqram-texniki və s. vasitələrlə distant iş formasında yerinə yetirilməsinin hüquqi əsasının yaradılmasına xidmət edir. Bu məqsədlə Məcəlləyə "Məsafədən (distant) iş" anlayışı da daxil edilib. Distant işlə bağlı əmək şəraitinin əlavə şərtləri tərəflərin qarşılıqlı razılığı əsasında əmək müqaviləsi ilə müəyyən olunacaq.

Qanunvericilikdə "əmək müqaviləsinin ləğv edilməsi" "əmək müqaviləsinə xitam verilməsi" ifadəsi ilə əvəzlənib. Əmək və Sosial Məsələlər üzrə Üçtərəfli Komissiyanın təsis edilməsinin hüquqi əsasları gücləndirilib. İşçi məzuniyyətdə olduğu müddət ərzində onun orta əməkhaqqı sonuncu əməkhaqqından az olmamaqla saxlanılmasına dair Məcəllədə müvafiq tənzimləmə də aparılıb.

Yeni dəyişikliklərə həmçinin:

- İşçi hərbi xidmətə çağırıldıqda əmək müqaviləsinə xitam verilərkən işəgötürən tərəfindən ona orta aylıq əmək haqqının azı üç misli miqdarında müavinət ödənilməsi,

- Azı 46 təqvim günü əmək məzuniyyəti verilən işçilərin sırasına ölkəmizin ərazi bütövlüyünün, müstəqilliyinin və konstitusiya quruluşunun müdafiəsi, 20 Yanvar, hərbi xidmət vəzifələrini (xidməti vəzifələri) yerinə yetirməklə və ya Çernobıl AES-də hərbi xidmət vəzifələrini (xidməti vəzifələri) yerinə yetirməklə əlaqədar səbəblərdən əlilliyi olan işçilər, Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyü uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarında iştirak etdiyinə görə "Müharibə veteranı" adı almış işçilər, döyüş əməliyyatı aparılan ölkədə hərbi xidmət borcunu yerinə yetirmiş hərbi qulluqçu olmuş işçilər, Azərbaycan Respublikasının ən yüksək təltifinə layiq görülmüş işçilərin də daxil edilməsi,

- Hamiləliyə və doğuşa görə məzuniyyətin doğuşdan əvvəlki hissəsinin müddətinin doğuş gözlənilən gündən uşağın doğulduğu günədək ötən günlər qədər ödənişli olaraq uzadılması və bu halda məzuniyyətin doğuşdan sonrakı hissəsinin qısaldılmaması,

- Uşağının doğulması ilə əlaqədar kişilərə 14 təqvim günü ödənişli məzuniyyətin verilməsi,

- Əmək qabiliyyətini fasiləsiz olaraq altı aydan çox müddətə davamlı itirməsi ilə əlaqədar əmək funksiyasını yerinə yetirə bilməyən işçi ilə əmək müqaviləsinə fərdi reabilitasiya proqramına uyğun olaraq onun iş yerinin uyğunlaşdırılması və ya yüngül işə keçirilməsi mümkün olmadıqda xitam verilməsi

- Əsas iş yerində ezamiyyətə gedən işçiyə əlavə iş yerində, habelə əlavə iş yerində ezamiyyətə gedən işçiyə əsas iş yerində ezamiyyə müddəti qədər ödənişsiz məzuniyyət verilməsi,

- İş yerlərində işçi sayı 50-dən az olduqda əməyin mühafizəsinin təşkilinin əməyin mühafizəsi üzrə bilikli işçilərdən birinin əmək funksiyasına daxil edilməsi, bu mümkün olmadıqda əməyin mühafizəsi üzrə mütəxəssis vəzifəsinin təsis edilməsi,

- Fiziki şəxs olan işəgötürənlərin yaratdıqları, işçilərin sayı 50-dən çox olan iş yerlərində əməyin mühafizəsi üzrə mühəndis vəzifəsinin təsis edilməsi,

- İşəgötürənin vakansiya yarandıqda və əvvəllər natamam iş vaxtını yaradan zəruri amillər dəyişdikdə, natamam iş vaxtında çalışan işçinin tam iş vaxtında çalışması üçün tədbir görməsi,

- Zərərli iş yerlərində, peşələrdə və yüksək təhlükə mənbəyi olan maşın, mexanizm və avadanlıqlarda işləyən işçilərin 3 ayda bir dəfədən, digər iş yerlərində ildə bir dəfədən az olmayaraq əməyin mühafizəsi üzrə təlimatlandırılması

və s. daxildir.